Konstytucja Showa

Konstytucja Showa weszła w życie w okresie dla Japonii niezwykłym. Oto pierwszy raz inne państwo okupowało japońską ziemię. I to ten właśnie okupant, a nie Japończycy, zażyczył sobie zmiany Konstytucji, dlatego też była ona nazywana niekiedy Konstytucją MacArthura. Dawny ustrój prawny, na czele z Konstytucją Meji, spowodował uzyskanie władzy przez grupy finansowe i militarystyczne, które, przy poparciu cesarza, doprowadziły do wojennego nieszczęścia. Ponadto, Konstytucja Meji była sama w sobie przestarzała i zawierała szereg rozwiązań, które w cywilizowanych krajach XX wieku uznawano za nie do przyjęcia. Dlatego też zlecono japońskiemu rządowi stworzenie nowej ustawy zasadniczej. Jednakże Japończycy chyba niezbyt sobie zdawali sprawę, o co chodziło Amerykanom realizującym ustalenia Konferencji Poczdamskiej. Demokracja, parlamentaryzm, prawa człowieka? Stworzony przez nich razie projekt nie odbiegał specjalnie od ustawy zasadniczej z 1890 roku. W tej sytuacji MacArthur wydał 03.02.1946 rozkaz generałowi Courtneyowi Whitneyowi rozkaz, by Sztab Generalny stworzył nowy projekt. Amerykanie potrzebowali na to tylko 9 dni, a 10-go dokument został przedstawiony japońskiemu rządowi. Dyskusja na ten temat była ponoć niezwykle burzliwa. Jednakże, w jej rezultacie, główne propozycje amerykańskie zostały po kolejnych 10-u dniach przyjęte, a 6 marca projekt został podany do wiadomości publicznej. Nowa Konstytucja zaczęła obowiązywać od 03.05.1947 roku. Nikon - koku - Kempo, czyli Konstytucja Japonii posiada preambułę i 103 artykuły skupione w 11-u rozdziałach. Rozdział 1 pod tytułem Tenno został poświęcony cesarzowi.


Cesarz Showa (Hirohito) oraz generał MacArthur
Zdjęcie z http://www.answers.com/topic/history-of-japan

Konstytucja ta zmieniła diametralnie zasady ustrojowe, w tym pozycje cesarza. W poprzedniej ustawie zasadniczej cesarz był istotą boską. Już 01.01.1946 roku specjalny reskrypt cesarski zawiadamiał, że świętość panującego władcy należy do przeszłości. Potwierdziła to również Konstytucja, która dokładnie zaznaczyła, że cesarz zasiada na tronie wyłącznie z woli narodu, a nie dzięki wywodzącej się od Amaterasu dynastii i to naród, a nie cesarz, posiada suwerenną władzę w państwie. Przypomnijmy, że Konstytucja Meji mówiła o poddanych, tymczasem w nowej ustawie zasadniczej i interpretacjach sądowych wspomina się o ludziach i ich prawach niezbywalnych, właśnie z tego powodu, iż są ludźmi. Prawa owe dobitnie sformułowano w Art. 14. mówiącym o całkowitej równości i zakazie dyskryminacji, która to zasada, tak przy okazji, zapewniła kobietom pierwszy raz prawa wyborcze. Wprawdzie w tekście ustawy zasadniczej wyraz tenno, czyli cesarz, a w dokładnym tłumaczeniu Książę Nieba, jest dalej używany, lecz za tą fasadą kryje się jedynie pustka. Znakomicie obrazuje to choćby oficjalna nazwa Kraju Kwitnącej Wiśni: w Konstytucji Meji brzmiała ona Dai Nihon Teikoku, czyli Cesarstwo Wielkiej Japonii, natomiast w Konstytucji Showa Nihon Koku, czyli Państwo Japońskie. Cesarstwo i cesarz gdzieś zniknęli. Stanowi to zaiste światowy ewenement, że państwo, które posiada zasiadającego na tronie władcę, jednocześnie samo nie jest monarchią. Konstytucja Showa odebrała Synowi Niebios wszystkie elementy faktycznej władzy. O europejskich monarchach czasem mówi się, że "panują, ale nie rządzą". Cesarz Japonii natomiast nie czyni już ani jednego, ani drugiego. Jest jedynie "symbolem państwa i jedności narodu," jak mówi Art. 1. Konstytucji. Wprawdzie Japończycy żywią dla niego respekt, ale przypomina on nieco naszą polską tęsknotę za dawnymi czasami potęgi w XVI wieku. Zdajemy sobie znakomicie sprawę z nieracjonalności tego uczucia, ale zaspokaja ono ... no właśnie co? Nasze ambicyjki, może dumę, może podładowane nostalgią poczucie wyjątkowości? Nie da się tego do końca określić, ale cieszymy się, że taki okres miał w historii miejsce i możemy o nim mówić. Dość podobne uczucia żywią do swojego władcy Japończycy. Są to pewne trudno definiowalne psychiczne potrzeby, które istnienie cesarza zaspokaja.

Cóż więc mówi Konstytucja o cesarzu? Pierwszy Artykuł już został wspomniany, drugi natomiast potwierdza dziedziczność tronu w linii męskiej, zgodnie z prawem zatwierdzonym przez parlament. Jak więc widać, organizacje feministyczne w Kraju Kwitnącej Wiśni mają o co walczyć. Art. 3. dokładnie oznajmia, że "dla wszystkich aktów cesarza w sprawach państwowych wymagana jest zgoda rządu", a to ze względu na ponoszenie odpowiedzialności przez rząd, a nie Cesarza. Wydawałoby się, że artykuł ten wskazuje, iż w rękach Syna Niebios są jakieś instrumenty władzy, no bo skoro może wydawać "akty państwowe" ... Natychmiast wyjaśnia to jednak Art. 4., który mówi wyraźnie, że w skład pojęcia "akty państwowe" nie wchodzą "akty rządu". Oznacza to, że cesarzowi zostawiano wyłącznie ceremonie, a i to tylko takie, na które aktualnie zgodzi się Rada Ministrów. Jego dokładne uprawnienia wymieniają Art. 6. i 7. Wedle nich cesarz:
- ogłasza zmiany Konstytucji oraz umowy międzynarodowe ustawy i rozporządzenia,
- zwołuje Parlament,
- rozwiązuje Izbę Reprezentantów po decyzji rządu,
- ogłasza wybory powszechne,
- zaprzysięga ministrów i innych urzędników według odpowiedniej ustawy,
- przyjmuje listy uwierzytelniające od posłów i ambasadorów,
- udziela amnestii, łagodzi i zawiesza kary,
- przyznaje odznaczenia,
- podpisuje dokumenty dyplomatyczne zgodnie z ustawą,
- przyjmuje zagranicznych dyplomatów,
- sprawuje ceremonie państwowe.

W czynnościach tych cesarz nie ma pozostawionej swobody, lecz musi pełnić je zgodnie z procedurami prawnymi lub/i za zgodą rządu.


Cesarzowa Michiko i cesarz Akihito
http://www.americanronin.com/News%20&%20Documentary.htm

Jak widać, nie ma tego wiele. Japonią obecnie kieruje ciało ustawodawcze, które nie jest już Parlamentem działającym z woli cesarza, jak to opisywała Konstytucja Meji, ale Parlamentem narodowym, któremu podlega rząd i ministrowie. Japończycy przywykli szybko do tych zmian. Wprawdzie Konstytucja Showa była przez jakiś czas traktowana jako dokument narzucony przez okupantów, ale nie została, mimo pewnych prób, zmieniona.

Kres pobytu amerykańskich wojsk okupacyjnych w Japonii to rok 1952. W 1956 roku rząd powołał Kempo Chosakai (Komisję ds. rewizji Konstytucji). Dosyć powszechna była wtedy opinia, że Konstytucja liberalna z amerykańskim rodowodem niezbyt przystaje do japońskiej tradycji, w której porządek prawny oparty jest na konfucjanizmie i uwzględnia szczególną rolę cesarza. Poddawano również pod wątpliwość prawomocność przyjęcia Konstytucji Showa przez parlament w kraju okupowanym. Mimo jednak takich opinii, większość sił politycznych i opinia publiczna przychyliły się do pozostawienia ustawy zasadniczej w przyjętym kształcie. Cesarz - symbol, pozostaje więc dalej tylko symbolem. Cennym i lubianym, niczym postawiony na półce bibelot, z którym mamy związane sympatyczne wspomnienia, który lubimy odkurzać, pokazywać gościom, lecz który tak naprawdę jest już niepotrzebny. Jednakże cieszymy się, że go mamy, mimo całej jego faktycznej zbędności.

Autor: Kelly
Data dodania artykułu: 16.03.2006
Data modyfikacji artykułu: 23.08.2010
Prawa autorskie »

Prawa autorskie

W naszym wortalu Konnichiwa.pl pojawiło się wiele tekstów, które zostały nadesłane do redakcji. Mimo starań nie jesteśmy w stanie sprawdzić czy dany tekst nie łamie praw autorskich i nie jest plagiatem. W związku z tym prosimy o zgłaszanie takich tekstów pod adresem redakcja@konnichiwa.pl a ich autorów przepraszamy.

Na stronach serwisu Konnichiwa.pl znajdują się także teksty i zdjęcia pochodzące z innych stron www lub gazet/magazynów - jednak nasza redakcja otrzymała zgodę na ich zamieszczenie lub znajdowała się przy nich odpowiednia informacja o możliwości ich zamieszczenia z podaniem źródła.

Redakcja Konnichiwa.pl nie zezwala także na kopiowanie tekstów i zdjeć należących do członków redakcji bez uzyskania stosownej zgody.

Redakcja Konnichiwa.pl

« wstecz

Strona używa plików cookies. Stosujemy je aby ułatwić korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie. Pamiętaj, że możesz samodzielnie określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w ustawieniach Twojej przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.

zamknij