Budowa geologiczna i rzeźba terenu

Łańcuch wysp Japońskich składa się z czterech głównych: Honsiu, Kiusiu, Hokkaido i Sikoku oraz około 3000 mniejszych wysepek. Leżą one w sąsiedztwie strefy subdukcji płyt pacyficznej i filipińskiej pod płytą eurazjatycką. Strefę tą wyznaczają rowy oceaniczne: Japoński (8472 m p.p.m.), Izu - Ogasawara (9810 m p.p.m.) i Riukiu (7861 m p.p.m.). Budowa geologiczna wysp ukształtowała się w wyniku licznych orogenez. Największy wpływ na ich obecny wygląd miały alpejskie ruchy górotwórcze. Z orogenezą alpejską związane są najmłodsze fałdowania i dyslokacje tektoniczne oraz liczne intruzje granitowe. Budowa geologiczna wysp dodatkowo modelowana jest przez ciągłe aktywne procesy wulkaniczne. Na terytorium kraju znajduje się około 180 wulkanów wieku czwartorzędowego, z czego blisko ¼ przejawia stałą aktywność. Japonia należy też do najbardziej sejsmicznych obszarów świata. Przeciętnie notuje się tu rocznie około tysiąc wstrząsów odczuwalnych przez człowieka, a co kilka lub kilkanaście lat wyspy nawiedzają trzęsienia o katastrofalnych skutkach. Dodatkowym zagrożeniem związanym z trzęsieniami ziemi są fale morskie tsunami o wysokości do 35 m, powodujące ogromne zniszczenia głównie w strefie przybrzeżnej. Tworzą się one zwłaszcza wtedy, gdy epicentrum wstrząsów znajduje się pod dnem mórz i oceanów [1].

whisper1.jpg

Rys. 1. Góra Fuji
Zdjęcie z http://www.haussonnenschein.com/. ../mount_fuji15.jpg

Rzeźba Wysp Japońskich jest silnie zróżnicowana. Centralne ich części zajmują obszary górskie i wyżynne (83,6 % powierzchni kraju), w większości o przebiegu południkowym, porozdzielane kotlinami i dolinami pochodzenia tektonicznego. Aż 580 szczytów przekracza 2000 m n.p.m. Najwyższe góry znajdują się w centralnej części Honsiu, na zachód od Tokio. Składa się na nie kilka pasm górskich (Hida, Kiso, Akaishi, Kanto) nazwanymi Alpami Japońskimi. W górach tych znajduje się 21 szczytów przekraczających 3000 m n.p.m., w tym najwyższy szczyt kraju - Fudżi (3776 m n.p.m.) (ryc.1) będący stożkiem wulkanicznym[2].

whisper2.jpg

Rys. 2. Nizina Kanto
Zdjęcie z http://www.infocreate.co.jp/hometown/kanto-e.gif

whisper3.jpg

Rys. 3. Nizina Ishikari
Zdjęcie z http://www.hokkaidoisan.org/meishi/ishikari.jpg

Pasma górskie, przeważnie o przebiegu południkowym są rozdzielone kotlinami tektonicznymi, wypełnionymi popiołami i lawami wulkanicznymi oraz osadami czwartorzędowymi. Najwyższe góry Japonii znajdują się w środkowej części Honsiu, w obrębie wielkiego rowu tektonicznego zwanego Fossa Magna (strefa największych zaburzeń tektonicznych).

whisper4.jpg

Rys. 4. Góry Mikuni
Zdjęcie z http://www2b.biglobe.ne.jp/~akashi/view/photo/mikuni.jpeg

whisper5.jpg

Rys. 5. Alpy Japońskie
Zdjęcie z http://www.outdoorandphoto.com/Japan/Kamikochi/KappaBashi-DayView.JPG

Rzeźba terenu ma również istotne znaczenie w procesie osadnictwa i zagospodarowania Japonii. Tereny górskie o dużych nachyleniach stoków przekraczających 20 stopni stanowią aż 28,8 % powierzchni kraju. Udział obszarów płaskich oraz lekko nachylonych wynosi odpowiednio 12,8 % i 13,3 % ogólnej powierzchni. Stanowią je niziny i wyżynne kotliny śródgórskie. Na największej nizinie - Kanto (13 tys. km2) (ryc.2) leży zespół miejski Tokio - Jokohama - Kawasaki, na nizinie Nobi (1800 km2 - Nagoja, na nizinie Osaka (1250 km2) - zespół miejski Osaka - Kioto - Kobe, a na nizinie Ishikari (2100 km2) (ryc.3) - Sapporo.

whisper6.jpg

Rys. 6. Uzdrowisko Beppu
Zdjęcie z http://www.japaneselifestyle.com.au/travel/images/beppu_chinoikejigoku.jpg

Po wschodniej stronie wulkanu Fudżi, wznoszą się góry Kanto (do 2475 m n.p.m.) i Mikuni (ryc.4), po zachodniej - Alpy Japońskie (ryc.5). Strefa Fossa Magna dzieli Japonię na dwie różniące się pod względem budowy geologicznej części: południowo - zachodnią, zbudowaną głównie z utworów paleozoicznych i mezozoicznych oraz północno - wschodnią — z utworów głównie kenozoicznych. Obszary nizinne (ok. 10% pow.) to przede wszystkim aluwia i trzeciorzędowe tarasy, a także dna śródgórskich kotlin i dolin, często tektonicznego pochodzenia. Największe: Kanto i Ishikari zajmują dawne depresje tektoniczne. Na obszarach wulkanicznych występują liczne źródła mineralne (około 15 tys.), w większości termalne (głównie gejzery), przeważnie wykorzystane do celów balneologicznych — najbardziej znane w uzdrowisku Beppu (ryc.6) na Kiusiu.[3]

Uwagi:
1. Bernacka M., Piekarska - Gołębiowska J., Geografia świata, Londyn, 1996, s.23
2. Gołębiowski J., Japonia, Warszawa, 1952, s.12
3. Bernacka M., Piekarska - Gołębiowska J., Geografia świata, Londyn, 1996, s.28

Autor: Whisper
Data dodania artykułu: 20.09.2006
Data modyfikacji artykułu: 24.02.2010
Prawa autorskie »

Prawa autorskie

W naszym wortalu Konnichiwa.pl pojawiło się wiele tekstów, które zostały nadesłane do redakcji. Mimo starań nie jesteśmy w stanie sprawdzić czy dany tekst nie łamie praw autorskich i nie jest plagiatem. W związku z tym prosimy o zgłaszanie takich tekstów pod adresem redakcja@konnichiwa.pl a ich autorów przepraszamy.

Na stronach serwisu Konnichiwa.pl znajdują się także teksty i zdjęcia pochodzące z innych stron www lub gazet/magazynów - jednak nasza redakcja otrzymała zgodę na ich zamieszczenie lub znajdowała się przy nich odpowiednia informacja o możliwości ich zamieszczenia z podaniem źródła.

Redakcja Konnichiwa.pl nie zezwala także na kopiowanie tekstów i zdjeć należących do członków redakcji bez uzyskania stosownej zgody.

Redakcja Konnichiwa.pl

« wstecz

Strona używa plików cookies. Stosujemy je aby ułatwić korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie. Pamiętaj, że możesz samodzielnie określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w ustawieniach Twojej przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.

zamknij