Ashigaru i samuraj

Główną siłą armii większości daimyo byli ashigaru (lub "lekkostopi"). Ludzie ci byli zwykle chłopami, oderwanymi od uprawiania roli po to by wspierać kampanie wojenne swych panów. Jak większość niższych klas w owych czasach nie posiadali oni nazwisk. Wojna Onin jest pierwszym przykładem wykorzystania ashigaru w wielkiej ilości. Nauki wyniesione z tej wojny nie były zachęcające. Kiepsko wyszkoleni i motywowani zazwyczaj chęcią łupu, ashigaru wojny Onin byli raczej kłopotem dla swego pana niż jego atutem. W okresie Sengoku Jidai daimyo zostali zmuszeni do polegania na ahigaru. Wprowadzono szereg ulepszeń, które miały służyć wykorzystaniu ashigaru (głównie za sprawą lepszej broni).

Do 1550 roku ashigaru byli trenowani do walki z długimi włóczniami. Opierało się to o założenie, by stworzyć zwartą jednostkę, która posługiwałaby się włóczniami jak pojedynczy wojownik. W ten sposób starano się pokonać trudność z niskim wyszkoleniem i słabym morale ashigaru. Czas potrzebny do nauki człowieka posługiwania się długą włócznią i przyjęcia podstawowej formacji był krótki. Prawdopodobnie ważniejszym elementem była liczba wojowników posłana do walki. Niestety dziś nie wiemy dokładnie jak te włócznie były wykorzystywane na polu bitwy. Kroniki, które przetrwały do dnia dzisiejszego zawierają szczątkowe informacje na ten temat. Zohoyo Monogotari daje kilka rad jak używać ashigaru w walce, ale prawdopodobnie miało to niewielkie znaczenie w czasie Sengoku Jidai.

Wprowadzenie arkebuzów zwielokrotniło wartość bojową ashigaru. Strzał z arkebuza mógł być znacznie częściej wykonywany niż strzał z łuku przez człowieka o podobnym wyszkoleniu. Łuk w dłoni dobrego strzelca był efektywną bronią do roku 1575-go. Ale po tym roku broń palna zaczęła wypierać swego "ubogiego kuzyna" z pola walki. Sposób zastosowania tego nowego narzędzia zależał ściśle od pewnych czynników, zwłaszcza od indywidualnej taktyki daimyo. Takich daimyo ja Oda.

Nobunaga, Shimazu Takahisa, oraz Takeda Shingen szybko sięgnęli po arkebuzy. Nobunaga wzbogacił się na handlu prochem. Arkebuzy były dość powszechne w Japonii w roku 1580, ale nadal trudno dostępne w bardziej oddalonych rejonach kraju. Wielki władca Uesugi Kenshin posiadał 360 sztuk broni palnej (Rejestr Uesugi z 1575 roku), gdy tymczasem w tym samym roku Nobunaga z dostępem do portu Saki i fabryki broni w Kunimoto miał 3000 sztuk broni palnej. Łucznicy nie byli wówczas jeszcze całkowicie wyparci z pola bitwy.

Daimyo Hojo z Kanto posiadał również niewiele arkebuzów w swej armii. Był on orędownikiem dawnego ducha łucznictwa. Jednak poczynił wysiłki by zgromadzić dużą ilość broni palnej u zmierzchu swego panowania: w oblężeniu zamku Odawara na każdy otwór strzelniczy przypadały trzy muszkiety. Niektórzy daimyo stawiali jednostki z bronią palną w rzędzie w łucznikami, by wystrzelać wszystkie cele. Kiedy miało dojść do bezpośredniej walki oddziały te wycofywały się na tyły. Z innej strony, Oda Nobunaga wykorzystywał arkebuzy zarówno do ataku jak i obrony. W bitwie Nagashino Nobunaga ustawił swoich strzelców za palisadami z bambusa. Miały one powstrzymać atakujących na jakiś czas po to, żeby strzelcy mieli czas do odwrotu. Broń palna zmieniła oblicze wojny samurajskiej nastawiając ją na defensywę i redukując indywidualizm. Klan Shimazu szkolił snajperów do wykonania misji zabicia wrogiego dowódcy.

Kawaleria nadal była ważna na polu bitwy. Konie i broń palna były trudne do "wyprodukowania" w wielkiej liczbie. Żadna armia nie była pozbawiona koni, ale ich liczba zależała ad możliwości poszczególnych daimyo, bowiem konie były dostarczane przez podległych wasali. Nie znaczy to, że konie były rzadkością w owych czasach, ale że konie nadające się do wojny były drogie. Takeda słynący z użycia kawalerii miał dostęp do najbardziej sprzyjającemu hodowli koni regionu: okręg Kiso w prowincji Shinano. W porównaniu armia Chosokabe Motochika na ekonomicznym zapleczu wyspy Shikoku używała zwierząt, które nie były wystarczająco sprawne by pracować na polach.

Europejska historia wojenna ukazuje nieco inną strategię wykorzystania koni w walce. Ciężkie jednostki kawalerii miały decydujące znaczenia dla przebiegu bitwy. Samuraje skupiali się na mobilności a nie na sile jednostek konnych. Szarża samurajów na koniach nie była obcym pomysłem w Japonii. Jeźdźcy byli często wspierani przez liczne jednostki piesze maszerujące obok koni. Koń, którego samuraj używał do walki niemal nigdy nie był opancerzony. Miał na to wpływ niewielki rozmiar wierzchowców. Japońska kawaleria była połączeniem konnych i pieszych jednostek. Samuraje na koniach mogli być wykorzystani do ataku na słabo uzbrojonych i motywowanych ashigaru. Wówczas wykonywali swoją krwawą robotę jak zawsze kiedy kawaleria została wysłana przeciw uciekającym piechurom. Jeźdźcy odgrywali ważna rolę jako posłańcy i zwiadowcy. Ci ostatni byli wyposażeni w łuk (do zabijania wrogich zwiadowców w ciszy i z dystansu).

Ostatnią i najbardziej nielubianą bronią używaną w okresie Sengoku było działo, którego zasięg był wówczas ogromny. Przejęte z zachdou miało z taktycznego punktu niewielkie zastosowanie, lecz ogromne jeśli chodzi o efekt psychologiczny. Najlepszym przykładem jest Zimowa Kampania Osaka, gdzie Tokugawa Ieyasu użył około 100 dział do ostrzeliwania głównej twierdzy zamku. Ogień z dział posłużył także w Letniej Kampanii Osaka i następnie w bitwie Tennôji. To nie są pierwsze przykłady użycia działa w Japonii. Są dowody świadczące, że w 1578 Mori i Oda używali ich w nieokreślonej liczbie. Produkcja dział była dla Japończyków zbyt skomplikowana co kontrastuje z faktem produkowania przez nich zamków do broni palnej. Ciężar tej broni wykluczał transportowanie jej w jednym fragmencie.

Zbroja samurajska ewoluowała wraz z bronią i taktyką swoich czasów. Forma zbroi zmieniała się z pudełkowej O-yori w okresie Heian na bardziej praktyczną, bo przylegającą do ciała Okegawa-do w okresie Sengoku. Niezliczone typy wszechobecnej Okegawa-do pojawiły się po roku 1500. Większość z nich była odmianą głównego typu. "Nowy powiew" w konstrukcji zbroi samurajskiej był spowodowany walką w bliskim dystansie. Podczas gdy starsza zbroja była zawieszana na ramionach użytkownika, ciężar Okegawa-dô przeniesiony był na biodra. Okegawa-dô była tańsza niż starsze typy. Zbroja samuraja z okresu Heian była niemal dziełem sztuki i wymagała sporego nakładu pracy i czasu. Okegawa-dô była produkowana ze skuwanych ma talowych płytek, będących produktem masowym.

Możemy przypuszczać, że daimyo wykonywali wysiłki by wyposarzć swoje wojska w stosowne zbroje, ale nie zawsze starczało ich dla wszystkich jednostek. Tragarze i służący nie nosili zbroi poza zwykłym jingasa (prostym hełmem).

Autor: Hatamoto
Data dodania artykułu: 11.03.2006
Data modyfikacji artykułu: 14.02.2016
Prawa autorskie »

Prawa autorskie

W naszym wortalu Konnichiwa.pl pojawiło się wiele tekstów, które zostały nadesłane do redakcji. Mimo starań nie jesteśmy w stanie sprawdzić czy dany tekst nie łamie praw autorskich i nie jest plagiatem. W związku z tym prosimy o zgłaszanie takich tekstów pod adresem redakcja@konnichiwa.pl a ich autorów przepraszamy.

Na stronach serwisu Konnichiwa.pl znajdują się także teksty i zdjęcia pochodzące z innych stron www lub gazet/magazynów - jednak nasza redakcja otrzymała zgodę na ich zamieszczenie lub znajdowała się przy nich odpowiednia informacja o możliwości ich zamieszczenia z podaniem źródła.

Redakcja Konnichiwa.pl nie zezwala także na kopiowanie tekstów i zdjeć należących do członków redakcji bez uzyskania stosownej zgody.

Redakcja Konnichiwa.pl

« wstecz

Strona używa plików cookies. Stosujemy je aby ułatwić korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie. Pamiętaj, że możesz samodzielnie określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w ustawieniach Twojej przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.

zamknij