Wprowadzenie do Bushido - Daidoji Yuzan Shigesuke

Ludzkie życie jest równie nietrwałe, jak wieczorna rosa i poranny szron, a szczególnie kruche jest życie wojownika. - Daidoji Yuzan Shigesuke

Daidoji Yuzan Shigesuke urodził się w 1639 roku w rodzinie samurajskiej. Ród ów wywodził się od żyjącego w X wieku rycerza Tairy Korehiry. Klan ten dzięki temu, iż poparł Tokugawe Ieyasu zdołał przetrwać i dojść do dość dużego znaczenia.

Wprowadzenie do Bushido wyróżnia się spośród innych ówczesnych prac ujmujących to zagadnienie pozycją społeczną jej twórcy. Daidoji nie był wielkim feudałem, a dzieło swoje napisał właśnie z myślą o podobnych mu niezbyt wysokich rangą samurajach.

Największym atutem dzieła Wprowadzenie do Bushido jest niezwykła prostota wywodów. Nawet dzisiaj, każdy czytelnik nie będzie miał problemów ze zrozumieniem przekazu, dzięki temu, iż każdą ważniejszą sprawę autor przedstawił na klarownym przykładzie. Co ciekawe sam Daidoji w swoim życiu przestrzegał promowanych przez siebie zasad.

Czytając Wprowadzenie możemy łatwo zauważyć wielką fascynację naukami Konfucjusza, jaka cechowała Daidojiego. Poza lojalnością wobec suwerena autor nie zapomina o posłuszeństwie wobec rodziców, które to zalecał ten chiński myśliciel. Na kartach swojego dzieła pamięta on także o japońskich tradycjach, takich jak układanie wierszy czy ceremonia herbaciana, mających pomóc samurajowi w osiągnięciu wewnętrznej harmonii. Z kolei układanie wierszy to nasz stary obyczaj i wszyscy wielcy wojownicy byli poetami. Dziś nawet skromny wasal powinien czasami sięgnąć po pędzelek i z jakiejś okazji skreślić kilka wersów. (...) Pawilon herbaciany jest wygodnym miejscem zarówno do odpoczynku, jak i do rozkoszowania się emeryturą. Zapewnia spokój bardzo daleki od ostentacji i luksusu, więc i na włościach wielkich książąt i przy domostwach urzędników znajdziesz kryte trzciną budowle, ze słupami z surowego drewna i żaluzjami z bambusowej kraty, stojące w otoczeniu skał i krzewów, w głębi sztucznej górskiej doliny.

Ten, kto jest samurajem, musi przede wszystkim, dniem i nocą – od noworocznego ranka kiedy wyciąga rękę po pałeczki, aby zjeść świąteczne śniadanie, aż do ostatniego wieczoru starego roku, kiedy spłaca roczne rachunki – pamiętać, że umrze. To jest najważniejsze. Te słowa to motto tej książki. Pomimo pierwszego nieco strasznego wrażenia to zdanie odzwierciedla prawdę o życiu, jako o wiecznej służbie, które to Daidoji uważa za godne prawdziwego samuraja. Obawa o to, aby w momencie śmierci mieć czyste sumienie człowieka, który spełnił na tym świecie nienagannie wszystkie swoje powinności powinna być celem każdego bushi.

Według autora w bushido liczą się najbardziej trzy cechy: lojalność, prawość i odwaga. Mówimy o lojalnym, prawym i odważnym wojowniku – i tylko ten, kto posiadł wszystkie wymienione cechy rzeczywiście jest wojownikiem najwyższej klasy.

Daidoji Yuzan Shigesuke był bacznym obserwatorem życia społecznego swoich czasów. Jako, że zdołał on przeżyć rządy sześciu szogunów widział ważne zmiany jakie dokonały się wówczas w Japonii. Swój wykład na temat etyki bushido dostosował do warunków pokoju w państwie. W tych nowych czasach samuraj stawał się obok wojownika urzędnikiem państwowym. Każdy samuraj jest jednocześnie rycerzem i urzędnikiem, który powinien już w zarodku niszczyć wszelkie objawy buntu, pilnować porządku i zapewniać spokój oraz bezpieczeństwo wszystkim trzem klasom społeczeństwa. Jednak nadal pomimo braku wojen pozostawał on wojownikiem, a pokój w każdej chwili mógł przerodzić się w konflikt zbrojny, więc bushi w jego ocenie nie może zaniedbać umiejętności posługiwania się bronią czy dbania o ekwipunek. Samuraj, który dosiada konia i za swa służbę dostaje znaczne wyposażenie, powinien mieć odpowiednią broń, bo przecież nawet w najspokojniejszych czasach nigdy nie wie, kiedy będzie musiał wyruszyć do walki.

Kluczową rolę Daidoji widzi w odpowiednim wychowaniu młodego człowieka do jego przyszłej roli społecznej. Przypominając sobie czasy wojen domowych autor mocno ubolewa nad tym, iż wielu młodych wojowników było wtedy całkowicie niepiśmiennych. Jednak w okresie wojen domowych młody wojownik ruszał do boju, gdy miał piętnaście lub szesnaście lat, tak więc musiał zacząć edukację wojskową mając dwanaście lub trzynaście lat. Ponieważ nie miał czasu siąść nad książką lub wziąć pędzelek do ręki, zatem często bywał zupełnie niepiśmienny. To właśnie wykształcenie i oczytanie się w dziełach dawnych autorów takich jak Konfucjusz czy Sun Tzu miało nauczyć właściwego postępowania w każdym momencie życia.

Daidoji u współczesnych mu samurajów ganił wiele złych cech. Obmawianie za plecami przyjaciół, a nawet pana feudalnego, skąpstwo czy lenistwo to postępowania, które mimo upływu wieków i różnic kulturowych także w XXI wieku zasługują na naganę. Nawet korupcja, zmora dzisiejszych czasów, nie została pominięta przez autora. Jest takie powiedzenie, że urzędnik jest jak biały ubiór: najlepszy kiedy nowy. Chociaż to żart myślę, ze zawiera w sobie ziarno prawdy ... Ale po pewnym czasie każdy urzędnik staje się zachłanny i chociaż nadal zachowuje pozory uczciwości i deklaruje, że nic nie bierze, to wszyscy wiedzą, że i tak wkrótce pozbędzie się skrupułów. To zaś prowadzi do korupcji, kradzieży i fałszerstw.

Daidoji zalecał swoim czytelnikom uczciwe zachowanie wobec niższych grup społecznych. Została tu przedstawiona zupełnie inna wizja samuraja niż postać pana życia i śmierci innych osób. Nie wolno mu (samurajowi) wymagać od chłopów większych opłat niż jest to w zwyczaju i nasyłać na nich uzbrojonej służby. Nie wolno mu składać zamówień u rzemieślników i potem odmawiać zapłaty. Nie wolno mu kupować czegoś i kazać kupcom czekać na pieniądze.

W jego wizji idealnego samuraja człowiek taki musi pamiętać o tym kim jest i co to miano oznacza. Służba i lojalność wobec pana powinny cechować każdego bushi. Bushi, to jest rycerz, to coś całkiem innego, bo służy on także swoim życiem. Co więcej, jego pan jest takim samym sługą i wasalem, tylko na większa skalę, bo on także musi – odpowiednio do swojej rangi – wypełniać rozkazy władcy na wypadek kłopotów w kraju.

Daidoji dał ówczesnym mu wojownikom wiele cennych rad. Dla przykładu zaleca on, aby młody samuraj unikał kupna ciężkiej zbroi. Podaje prosty argument: Z biegiem lat zbroja i oręż stają się coraz cięższe. W dodatku nawet młody człowiek może na przykład zachorować lub zostać ranny – a wtedy najlżejsza nawet zbroja będzie dla niego tylko zawadą i strasznym obciążeniem.

Kończąc pomimo upływu wieków lektura dzieła Daidijego nadal przedstawia wiele aktualnych życiowo problemów. Mimo, iż nie ma już klasy samurajów, ich wartości takie jak honor czy lojalność są wiecznie żywe.

Wprowadzenie do Bushido - Daidoji Yuzan Shigesuke
Wydawnictwo: Diamond Books

Autor: Michał Pasternak
Data dodania artykułu: 01.10.2010
Data modyfikacji artykułu: 05.10.2010
Prawa autorskie »

Prawa autorskie

W naszym wortalu Konnichiwa.pl pojawiło się wiele tekstów, które zostały nadesłane do redakcji. Mimo starań nie jesteśmy w stanie sprawdzić czy dany tekst nie łamie praw autorskich i nie jest plagiatem. W związku z tym prosimy o zgłaszanie takich tekstów pod adresem redakcja@konnichiwa.pl a ich autorów przepraszamy.

Na stronach serwisu Konnichiwa.pl znajdują się także teksty i zdjęcia pochodzące z innych stron www lub gazet/magazynów - jednak nasza redakcja otrzymała zgodę na ich zamieszczenie lub znajdowała się przy nich odpowiednia informacja o możliwości ich zamieszczenia z podaniem źródła.

Redakcja Konnichiwa.pl nie zezwala także na kopiowanie tekstów i zdjeć należących do członków redakcji bez uzyskania stosownej zgody.

Redakcja Konnichiwa.pl

« wstecz

Strona używa plików cookies. Stosujemy je aby ułatwić korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie. Pamiętaj, że możesz samodzielnie określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w ustawieniach Twojej przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.

zamknij