Sen-no Rikyu

cer_her.jpgSen-no Rikyu jest uznawany za największego reformatora ceremonii herbacianej w Japonii. Mistrz pochodził z Sakai, miasta w którym kult picia herbaty był szczególnie wyraźny. W 1555 roku zmarł Joo, a sława Rikyu rosła. Początkowo był znany jako jeden z "Trzech Mistrzów z Sakai", ale z czasem jego sława zaczęła przesłaniać wszystkich innych. Jego trafne z reguły innowacje spowodowały, że zasłynął jako główny autorytet swoich czasów, natomiast gracja i płynność ruchów przy przyrządzaniu napoju, harmonia aranżacji wnętrza z tym, czego się spodziewali (lub właśnie nie spodziewali) goście, słynne posunięcia zaskakujące uczestników - wszystko to powodowało, że Rikyu stał się czymś w rodzaju Elvisa japońskiej herbaty. W 1570 roku został Wielkim Mistrzem Herbaty w służbie Ody Nobunagi. Nobunaga, nie nowicjusz w sztuce herbaty, zauważył, że Rikyu używa daisu w jakiś nowy, nieznany mu sposób; zdumiał się niepomiernie, ale Rikyu wszystko mu uzasadnił. Wtedy Nobunaga uznał, że ten styl nie powinien się zbyt rozpowszechniać i zezwolił Rikyu na wtajemniczenie weń tylko siedmiu najzdolniejszych uczniów; w ten sposób powstała lista "Siedmiu Mędrców Herbaty", czyli najbliższych uczniów Rikyu. Po śmierci Nobunagi, role opiekuna Rikyu przejął Hideyoshi sprowadzając go do swego zamku w Osaka. Z wielu odległych miejscowości zjeżdżali feudałowie i ich liczne świty tylko po to, aby skosztować herbaty przyrządzanej przez mistrz lub jednego z jego uczniów.

Rikyu wniósł do ceremonii liczne innowacje: uprościł procedury i przeobraził sam wygląd pawilonu do ceremonii herbacianej. Wprowadził m.in. drzwi wejściowe wąskie i niskie, co podkreślało równość wszystkich ludzi chcących uczestniczyć w ceremonii. Zaprojektowany przez Rikyu pawilon maił tak wąskie wejście, że wchodzący musiał odpasać miecz i zostawić go za progiem. Dzięki niemu picie herbaty stało się bardziej zrozumiałe i dostępne prostym ludziom nie tracąc jednocześnie nic ze swojej głębi.

Życie reformatora nie było ciągłą idyllą. Jago los zakończył się tragicznie. Rikyu został zmuszony do popełnienia seppuku przez swego mecenasa, opiekuna i przyjaciela Toyotomiego Hideyoshi. Nie wiadomo do dziś co spowodowało tak drastyczną reakcję tego drugiego. Jest kilka wersji, z których każda wydaje się być prawdopodobna. Podobno Sen-no Rikyu kazał postawić sobie posąg w światyni, na którą łożył co spowodowało gniew Hideyoshiego. Inna wersja mówi, iż stał się on tak łasy na profity płynące ze swej działalności, że przekroczył wszelką miarę.

Kiedy Sen no Rikyu opuszczał Kyoto na zawsze płynąc rzeką Kamo do Sakai, towarzyszyło mu w tej podróży dwóch uczniów: Hosokawa Tadaoki i Furuta Oribe. Oribe też był jednym z "Siedmiu Mędrców Herbaty", a po śmierci mistrza on właśnie osiągnął największą sławę. Oribe był samurajem, dowódcą w armii Tokugawów; shogun Ieyasu mianował go nauczycielem swego syna, Tokugawa Iemitsu. Sztukę herbaty też traktował z pewną nonszalancją, acz odbiegał od surowego stylu Rikyu w kierunku dekoracyjności. Używał do ceremonii charakterystycznej ceramiki, krzywej i wielobarwnej, rozbudowywał otoczenie pawilonu ze skromnej ścieżki w bujny ogród, w architekturze stosował często zaskakujące dysonanse. Oribe miał dziwny zwyczaj rozbijania cennych antycznych naczyń i sklejanja ich na nowo; w pewnym sensie było to zgodne z duchem herbaty, teoretycznie przeciwnym popisywaniu się kosztownościami - posklejane naczynia przestawały być drogocenne, nie trzeba się było obawiać o stłuczenie. Z drugiej jednak strony niektórzy współcześni mówili, że taki brak szacunku dla rzeczy starych i pięknych spowoduje gniew bogów i że Oribe wkrótce zginie marną śmiercią. Bogom Oribe specjalnej czci nie okazywał, ignorował też buddów; był to dobrze znany fakt, dlatego niektórzy i jego podejrzewali o chrześcijaństwo. Nie ma żadnych dowodów na to że Oribe istotnie przyjął chrzest. Zmarł wprawdzie marną śmiercią, choć trudno powiedzieć, czy powodem było rozbijanie czarek do herbaty; z pewnością nie było nim powiązanie z chrześcijaństwem. Zaczęło się od jakiegoś spięcia słownego między shogunem a herbaciarzem podczas oblężenia zamku Osaka; Oribe później żywił urazę do shoguna i się z tym specjalnie nie krył. W końcu oskarżono go o sprzyjanie jakiemuś spiskowi przeciw Tokugawom i shogun przysłał mu nakaz popełnienia harakiri. Było to w roku 1615.

Główne cechy ceremonii herbacianej Sen-no Rikyu to prostota, skromność, umiłowania spokoju. Każdy kto wchodził do pawilonu herbacianego powinien pozostawić za sobą kłopoty dnia codziennego i zmartwienia z nimi związane. Przenosił się do innego świata, w którym opanował go spokój i harmonia. Rikyu przyżądzał herbatę w atmosferze swobody i życzliwości.

Autor: Nembutsu
Data dodania artykułu: 09.03.2006
Data modyfikacji artykułu: 27.02.2010
Prawa autorskie »

Prawa autorskie

W naszym wortalu Konnichiwa.pl pojawiło się wiele tekstów, które zostały nadesłane do redakcji. Mimo starań nie jesteśmy w stanie sprawdzić czy dany tekst nie łamie praw autorskich i nie jest plagiatem. W związku z tym prosimy o zgłaszanie takich tekstów pod adresem redakcja@konnichiwa.pl a ich autorów przepraszamy.

Na stronach serwisu Konnichiwa.pl znajdują się także teksty i zdjęcia pochodzące z innych stron www lub gazet/magazynów - jednak nasza redakcja otrzymała zgodę na ich zamieszczenie lub znajdowała się przy nich odpowiednia informacja o możliwości ich zamieszczenia z podaniem źródła.

Redakcja Konnichiwa.pl nie zezwala także na kopiowanie tekstów i zdjeć należących do członków redakcji bez uzyskania stosownej zgody.

Redakcja Konnichiwa.pl

« wstecz

Strona używa plików cookies. Stosujemy je aby ułatwić korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie. Pamiętaj, że możesz samodzielnie określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w ustawieniach Twojej przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.

zamknij