Samurajskie chorągwie, aut. Inoue Yasushi

Gdyby kiedykolwiek ktoś oceniał książki pod kątem samurajskiego ducha, niewątpliwie powieść Inoue Yasushi znalazłaby się na topie takiej listy. Porównując z pięknymi powieściami Clavella widać, że japoński autor wybrał inną drogę ukazywania rzeczywistości, może mniej widowiskową, ale kto wie, czy nie bardziej odkrywczą. Według mnie, bowiem, bardzo wiernie pokazuje rzeczywistość i wspaniale opowiada o wojownikach XVI-ego wieku, wieku wielkich starć i wielkiej polityki. Najsłabszy z domów, byle bitny i ambitny, mógł ciągiem bitew, sojuszy, zdrad znaleźć się na szczycie. To samo dotyczyło poszczególnych jednostek. Najwybitniejsi daimio Japonii tamtych czasów wywodzili się wcale nie z najwyższej magnaterii. Toyotomi Hideyshi w ogóle nie wiadomo, czy pochodził z samurajskiego rodu, natomiast Oda Nobunaga i Ieyasu Tokugawa to wprawdzie arystokracja, lecz gdzież im tam było do takich Hojo, czy Mori. Dopiero lata zmagań wojskowych i politycznych doprowadziły ich do sprawowania rządów nad Japonią. Oprócz tych największych karier niespokojne czasy kreowały również nieco mniejszych bohaterów. Najzwyczajniejsi samurajowie, biedni, czasem bezdomni, dzięki waleczności, inteligencji, bezwzględności potrafili osiągnąć sukcesy. Samurajskie chorągwie opowiadają właśnie o takiej osobie. Yamamoto Kansuke, główny bohater powieści, jest roninem, brzydkim, niskim, zaawansowanym wiekiem, okaleczonym. Prawdopodobnie właśnie z powodu wyglądu nikt nie chce go przyjąć na wasala, mimo, że krążą plotki o jego umiejętnościach wodza i wojownika. Wiele lat starań, wiele lat prób, dobijania się do stołu bogatszych, którzy mogliby umożliwić mu pokazanie wybitnych talentów, o których był przekonany. Intrygą i morderstwem wreszcie udaje mu się osiągnąć, to czego chciał, otrzymuje posadę. Odtąd zaczyna się jego kariera i od tego miejsca opowiada o niej świetna książka Inoue Yasushi.

Jakże niepodobna jest Japonia z tej powieści w porównaniu do Shoguna Clavella. Tamta barwna, mająca w sobie coś europejskich powieści przygodowych, ta, oszczędna, stonowana. Porównując obydwie, mają się do siebie tak, jak obraz Matejki do drzeworytu Hokusai. Twórcami wielkimi byli jeden i drugi, lecz jakże inne spojrzenie prezentowali na rzeczywistość. Samurajskie chorągwie, czyli Fu-rin-ka-zan, to powieść stosunkowo krótka, ale Inoue Yasushi potrafił zawrzeć w niej bardzo wiele. Potrafił niezwykle oddać owo dziwne połączenie tkwiące zapewne w każdym człowieku, ale szczególnie uwidoczniające się u wojowników dawnej Japonii. Tkwiły w nich pokłady okrucieństwa i tkliwości, honoru i zdrady, szlachetności i łotrostwa. Wszystkie te cechy, z dodatkiem ambicji oraz inteligencji podbudowanej instynktem militarnym uwidoczniają się w postaci Yamamoto Kansuke. Trudno zakwalifikować do jakiejkolwiek grupy postaci według standardowych schematów. Łączy w sobie pokłady dobra i zła, splecione, czasem walczące ze sobą, lecz czasem spojone w jeden, dość logicznie zachowujący się twór zwany Yamamoto Kansuke.

Postać głównego bohatera jest niewątpliwie ozdobą tej książki, tym bardziej, że nie jest to twór fikcyjny. Nie znamy wprawdzie dokładnie dziejów oryginału, jednakże wiemy, iż istniał. Był brzydki, ambitny, inteligentny. Służył wiernie Shingenowi dochodząc do najwyższych stanowisk. Shingen, czyli książkowy Takeda Harunobu jest zresztą także prawdziwą postacią, jak również jego przeciwnik Kagetora Nagao, czyli prawdziwy Uesugi Kenshin. Trzecią wreszcie postacią, wokół której rozwija się akcja jest Yuhime, córka jednego z przeciwników Harunobu, później zaś jego konkubina. Warto zwrócić uwagę na relacje panujące pomiędzy tą trójką, szczególnie zaś uczucia łączące głównego bohatera z Harunobu i Yuhime.

Można jeszcze coś powiedzieć na temat tej książki? Można, ale po co? Jeżeli szukasz Szanowny Czytelniku barwnych bitew, ceremonii, burzy uczuć, namiętności to się zawiedziesz. Jeżeli jednak szukasz literatury prostej, lecz wyrazistej, dotykającej istoty samurajskości nie podając jej jednocześnie na tacy, takiej, której urok widać nie w pierwszej chwili, lecz dopiero w miarę wgłębiania się w tekst, wtedy trafiłeś idealnie. Samurajskie chorągwie dadzą Ci wiele radości.

Inoue Yasushi
Wydawnictwo DIAMOND BOOKS 2002