Ostatni imperator, aut. Maksymilian Berezowski

Ostatni imperator to książka składająca się z szeregu felietonów na różne tematy związane z Japonią. Tego typu pozycje to zazwyczaj lekkie, luźne teksty, pełne odautorskich impresji, wzbogacone faktami. Jednakże ta książka jest inna, bardziej przypomina kolekcję opracowań a la naukowych, które nieco przerobiono, by ułatwić czytelnikowi zapoznanie się z tekstami. Takie przynajmniej odnoszę wrażenie. Może dlatego, że stosunkowo niewiele w tej książce osobistych refleksji, natomiast sporo ścisłych i logicznych opisów. Przy czym nie jest to absolutnie wada książki. Powiedziałbym, że przeciwnie, naprawdę niewiele pozycji tak wspaniale pokazuje zjawiska zachodzące w japońskiej rzeczywistości.

Napisane przez autora teksty obejmują szereg ciekawych zagadnień. Trzeba jednak pamiętać, że wszystkie przytoczone w niej racje oraz opinie przedstawione zostały z pozycji wiedzy oraz doświadczeń przełomu lat 80tych oraz 90tych ubiegłego wieku. Mydlana bańka japońskiej gospodarki jeszcze nie pękła z potwornym hukiem, toteż pewne opisy, czy argumenty mogą się wydąć nieco nieaktualne. Niemniej, charakterystyka elementów gospodarczych i politycznych jest naprawdę wnikliwa i odsłania wiele mechanizmów japońskiej gospodarki i polityki, a także ukazuje nieco charakter tego narodu. M. in. jedną z podkreślanych cech narodowych jest dwoistość rzeczywistości, stanowiącej konglomerat połączenia cywilizacji zachodu z tradycją. Przy czym, o ile w innych krajach taka asymilacja kultur następuje stopniowo i dość często harmonijnie, to w Kraju Kwitnącej Wiśni mamy do czynienia z procesami gwałtownymi i wyolbrzymionymi. Powoduje to zgrzyty kulturowe oraz częste zmiany mody cywilizacyjne połączone z potępieniem tej drugiej opcji, także dwoistość pragnień makro oraz mikro. Państwo japońskie oraz przeciętny Japończyk siedzą okrakiem na dwóch kulturach nie wiedząc, czego tak naprawdę pragną, co ich bardziej pociąga.

Przedstawione w Ostatnim imperatorze artykuły obejmują:
- prezentację stosunku Japończyków do osoby cesarza, zwłaszcza w perspektywie odejścia cesarza Hirohito,
- analizę międzynarodowej pozycji Japonii, zwłaszcza w kontekście powiązań ze Stanami Zjednoczonymi oraz krajami Azji Wschodniej,
- nakreślenie sytuacji mikroekonomicznej oraz powiązań pomiędzy polityką oraz biznesem. Ten element jest chyba najlepiej opisany ze wszystkich pozycji, które zdarzyło mi się czytać,
- charakterystyka japońskiego biznesmena i pracownika,
- pokazanie roli i sytuacji kobiet.

Oczywiście, te punkty to tylko główne sprawy, którymi zajmuje się Berezowski. Brzmią te punkty całkiem poważnie, żeby nie powiedzieć nudnie, jednakże treść książki pokazuje je bardzo wnikliwie oraz, jednocześnie, świetnie pod względem literackim. Jasne, że nie będę się upierał, że twórca Ostatniego imperatora to mistrz literacki, jednakże ma niezwykły dar ciekawego pisania, przedstawiania spraw skomplikowany prosto, zrozumiale. Przypomina to trochę wykład, jednakże wykład wygłoszony przez świetnego lektora. To się, po prostu, doskonale czyta. Szczerze polecam te książkę wszystkim, którzy chcą poszerzać swoja wiedzę o Japonii. Jest to jedna z pozycji, które wtłaczają masę wiedzy, przy czym czynią to w sposób przyjemny dla czytelnika. Czegóż by można chcieć więcej od tego typu książki?

Cesarz, który był bogiem
Maksymilian Berezowski
Novum 1991