Nijo

Kiedy po Sekigaharze Ieyasu Tokugawa zasiadł na shogunowym stolcu jednym z podstawowych pytań, na które musiał odpowiedzieć było: co zrobić z cesarzem? Wprawdzie od lat japońscy Książęta Niebios nie posiadali jakiejkolwiek władzy, niektórzy zaś po prostu biedowali, nie można było niedoceniać cesarza jako symbolu. Zresztą Ieyasu był pragmatykiem, skoro można było z cesarzem dobrze żyć, wykorzystywać go, jako owo odzwierciedlenie ducha narodowego, dlaczego miałby tego nie robić? Jednakże, na wszelki wypadek, żeby się przypadkiem prawowitemu władcy oraz dworowi imperialnemu nie przewróciło w głowach, shogun postanowił przedsięwziąć pewne środki ostrożności oraz dobitnie pokazać wszystkim, kto tutaj rządzi. Wprowadził m. in. ograniczenia w poruszaniu się przedstawicieli rodów kuge (dworskich) poza Kioto, przy okazji zaś pozostawiono im jedynie najszlachetniejsze czynności np. poezję, kaligrafię etc. pozbawiając jakiegokolwiek wpływu na władzę. Także odwiedziny Ieyasu u cesarza odbywały się w potężnej wojskowej asyście. Oddziały samurajów, które shogun wiódł ze sobą, bez wątpienia unaoczniały wszystkim, jak się mają sprawy rządzenia Japonią i z jaką siłą musieliby się mierzyć, gdyby chcieli zmienić coś w układzie władzy. Innym jeszcze elementem zabezpieczenia się, przed ewentualnymi spiskami dworzan w Kioto było zbudowanie nowego, potężnego zamku, którego załoga miała sprawować bezpośredni nadzór nad sprawami bakufu w Kioto. Właśnie dlatego powstał Nijo.

Kwitnące drzewo śliwy przy murze Nijo-jo
Zdjęcie z http://www.jal.com/world/en/guidetojapan/world_heritage/kyoto/events/index03.html

Zamek zaczęto ukończono w większej części na wiosnę 1603 roku. Wprawdzie Ieyasu rezydował głównie w Edo, potem zaś w Sumpu, jednakże, gdy odwiedzał Kioto, jego siedzibą stawał się Nijo-jo. Także jego syn i wnuk korzystali z zamku, a nawet go nieco rozbudowali. Dodali m. in. pięciopiętrową wieżę z dawnego zamku Hideyoshiego w Fushimi. Nowe budowle powstały w 1629 roku, kiedy cesarz Go-Mizunoo (Kotohito) odwiedził swojego szwagra shoguna Iemitsu właśnie w Nijo-jo. Przybywający cesarz otrzymał specjalnie zbudowany pawilon Miyuki-goten. Podobnież małżonka cesarza; siostra shoguna, Kazuko zamieszkała w pobudowanym Chugu-goten. Dworzanie zaś umieszczeni zostali w także nowym Otsugi-goten. Iemitsu niejednokrotnie odwiedzał zamek Nijo. Jego ostatnia wizyta miała miejsce w 1634 roku. Wiemy, że wydał wtedy wielkie przyjęcie, rozdał 19 kilogramów srebra oraz przyznał czasowe ulgi podatkowe mieszkańcom Kioto. Następna wizyta jakiegokolwiek shoguna miała już miejsce w 1868 roku, czyli w roku przekazania władzy cesarzowi. Tutaj właśnie Tokugawa Yoshinobu, 15-ty shogun tego rodu, naradzał się ze swoimi zwolennikami, jak zachować się w sytuacji, gdy w kraju trwała wojna domowa, cudzoziemscy politycy wymuszali na rządzie japońskim coraz to nowe traktaty, cesarz zaś powoli zaczynał się domagać coraz większego udziału we władzy. Ostatecznie Yoshinobu przekazał władzę cesarzowi i rozpoczął długie życie, jako prywatny człowiek.

Wspaniałości ogrodów zamkowych
Zdjęcia z http://www.orientalarchitecture.com/nara/todaijiindex.htm

Tymczasem Nijo-jo przejął cesarz. Najpierw przez krótki czas mieściła się tam siedziba Rady Stanu, potem zamek niszczał opustoszony, potem zaś ulokowało się w nim wojsko, które także niespecjalnie dbało o zabytkowy kompleks.

Brama Karamon
Zdjęcie z http://www.orientalarchitecture.com/nara/todaijiindex.htm

Dopiero w 1885 roku Nijo-jo zyskał status cesarskiej rezydencji i został odnowiony. Kiedy umarł książę Katsura, przeniesiono na teren Nijo-jo budynki jego rezydencji w 1984 i ustawiono w miejscu dawnej wieży głównej, która spłonęła w 1750 roku po uderzeniu pioruna. Ogień pochłonął także główny pałac Honmaru (honmaru - najważniejszy dziedziniec, teren zamkowy) w 1788. Podczas koronacji cesarza Taisho pobudowano w 1915 roku pawilon mieszczący tron. To już tyle zmian, turyści zaś mogą oglądać ostateczny efekt. Wprawdzie wejście na teren dawnego Honmaru otoczonego murami i fosą jest ograniczone i tylko jesienią organizuje się niekiedy specjalne wycieczki, jednakże można zwiedzać Ninomaru (drugi co do ważności dziedziniec, teren zamkowy), do którego wejście prowadzi przez piękną bramę Karamon. Dalej widać najbardziej na południe wysunięty budynek Ninomaru- wozownię kuruma-yose. Wyróżnia się ona dachem pokrytym korą hinoki, podczas gdy pozostałe budowle wykorzystują w tym celu dachówki.

Główny pawilon Ninomaru
Zdjęcie z http://www.orientalarchitecture.com/nara/todaijiindex.htm

Ninomaru goten jest zbudowany w typowym samurajskim stylu shoin-zukuri. Oprócz wspomnianej wozowni obejmuje sześć pawilonów: Tozamurai (pełniący rolę poczekalni dla ważnych dostojników, posła cesarskiego etc.), a Shikidai (pawilon przyjęć doradców), Ohiroma (oficjalny hall przyjęć), Sotetsu-no-ma (pasaż), Kuroshoin (służący do pracy i nauki) i Shiroshoin (apartamenty prywatne, sypialnie). Szczególnie warto zerknąć na pomieszczenie pawilonu Ohiroma You-no-ma, czyli Czwarta Komnata, w którym sufit oraz ściany, tudzież ścianki działowe ozdobiły dzieła malarskie znanej szkoły Kano. Należy dodać, że Nijo-jo otacza wspaniały park krajobrazowy. Ogólnodostępny ogród Ninomaru zaprojektował słynny Kobori Enshu.