Kronika japońska, aut. Nicolas Bouvier

Za sprawą książki Kronika japońska Nicolasa Bouvier odbywamy podróż po Kraju Kwitnącej Wiśni. Wędrówka ta wiedzie nie tylko wzdłuż i wszerz wysp Japońskich lecz również przez kolejne wieki ich burzliwej historii.

Ekskursja czytelnika rozpoczyna się tam, gdzie "(...) u źródła Genesis nie leży Słowo, lecz szeroki strumień mułu łagodnie falujący w ciemnościach. Lekkie [yang] odłącza się od ciężkiego [yin], aby utworzyć Górę i Dół. W Górze krąży dziedzictwo Boskich Duchów (Kami). (...) W dole wszystko jest płynne [yin]. Nigdzie nie ma gruntu pod nogami aż do chwili, gdy dwa Kami [Izanami i Izanagi] (...) zaczynają mieszać ostrzem włóczni w oceanie mułu. (...) Zamieszane morze gęstnieje, z włóczni spada kropla, która tworzy pierwszą wysepkę japońskiego morza śródziemnego."

I tak przemierzamy wielowiekową historię Japonii, w tempie równie oszałamiającym co prędkość shinkansenu, zatrzymując się sporadycznie na wybranych przez autora stacjach. Przystanki te są urozmaicone. Czasem sekundujemy pierwszym władcom Japonii, zaglądamy na cesarski dwór epoki Heian, innym razem, towarzyszymy pierwszym zachodnim kupcom i misjonarzom w stawianiu niepewnych kroków na, dopiero co odkrytych przez Zachód, Wyspach japońskich, badamy politykę zagraniczną shogunów, przyglądamy się wielkim przemianom i reformom zapoczątkowanym w epoce Meiji, a nawet przeżywamy jedno z tragiczniejszych wydarzeń w historii ludzkości - wybuch bomby atomowej - wraz z szeregiem związanych z tym następstw.

Niestety im bardziej zbliżamy się do końca tej ekspresowej podróży tym bardziej traci ona na atrakcyjności. Zapewne jest to kwestia tego, iż rozdziały dotyczące czasów najbardziej współczesnych (1966r.) nie opowiadają nam ani o rycerskich samurajach, ani też o mitycznych bóstwach, czy o burzliwych przemianach społeczno-kulturowych. Są to jedynie krótkie epizody z życia samego autora. Niekiedy wprawdzie porusza tematy ciekawe, np. konstruuje "socjologiczną mapę Tokyo", czy też opisuje swój pobyt w Dajtokuji (świątynnym kompleksie buddyjskiej sekty rinzai), jednak są, to, według mnie, tematy mniej intrygujące, i zamiast tego wolałabym dowiedzieć się czegoś bliżej chociażby o kulturze japońskich korporacji lub o zagadnieniach genderowych.

Pomimo to, książka Nicholasa Bouvier ma wiele mocnych stron. Przede wszystkim autor czerpie z kronik nie tylko spisanych przez samych Japończyków (Kojiki i Nihongi), lecz również tych, które stanowią wspomnienia podróżników, misjonarzy, kupców i żeglarzy (np. Marco Polo, Św. Franciszek Ksawery, Kaempfer). Szczególnie wartościowe są dla autora relacje kupców, gdyż pozbawione są one "niedorzecznych zachwytów". Ponadto Bouvier jest uważnym obserwatorem i opisywane przez siebie wydarzenia opatruje celnymi komentarzami, ukazując czytelnikowi genezę niektórych zwyczajów, elementów kultury, czy też podłoże przemian społeczno-kulturowych; a co najważniejsze zwraca uwagę nie tylko na różnice lecz wykazuje również pewne podobieństwa kultury Wschodu i Zachodu. Dzięki temu czytelnik może zrekonstruować obszerny obraz kultury.
Jakbym miała opisać tę książkę jednym zdaniem, powiedziałabym, że jest to: skrócony kurs historii i kultury Japonii - kompendium podróżnika i entuzjasty Kraju Kwitnącej Wiśni.
Przyjemnej lektury.

Nicolas Bouvier (1929-1998), pisarz szwajcarski, uchodzący za jednego z najlepszych autorów w swoim kraju. Po studiach prawniczych i literackich poświęcił się podróżom. Wszystkie książki, które napisał, inspirowane są pobytami w odległych zakątkach świata. Twórczość Bouviera to relacja faktograficzna, choć sama w sobie ciekawa i barwna, wzbogacona jest zawsze o wnikliwą obserwację i filozoficzną refleksję, sama podróż zaś - będąca zarazem podróżą w głąb ludzkiej duszy - traktowana jest jako zajęcie badawcze lub jako rodzaj twórczej inspiracji. Jego książki można śmiało przyrównać do dzieł Hermanna Hessego, Stanisława Vincenza czy genialnych wizjonerów kina: Wernera Herzoga i Andrieja Tarkowskiego.

Informacja o autorze zaczerpnięta ze strony wydawnictwa Noir sur Blanc.